Het Rozenfestival in Kazanlak: net te laat, maar op de lijst voor de volgende keer

We reden door de Rozenvallei en zagen de struiken. Ordelijk in rijen, sommige verzorgd en strak, andere wat meer overwoekerd met onkruid. De bloemen stonden er al, maar de bloei was op zijn hoogtepunt nog net niet. We waren een weekje te vroeg. Het rozenfestival in Kazanlak begint elk jaar in de eerste week van juni, en wij reden er eind mei doorheen.

Dat gevoel net gemist ken je vast. En het maakt je ook een beetje nieuwsgierig. Want wat had je dan eigenlijk gemist?

Hieronder alles over het Rozenfestival in Kazanlak, zodat jij er wél op tijd bij kunt zijn.

Waarom Bulgarije en rozen?

Dat heeft alles te maken met de Rosa Damascena, de Damascenische roos. Het verhaal van Bulgaarse rozenolie begint in de 16e eeuw, tijdens de Ottomaanse overheersing, toen de eerste Damastrozen werden gekweekt in de vruchtbare gronden van de Rozenvallei. In de 18e en 19e eeuw kreeg Bulgarije wereldwijde erkenning als de belangrijkste producent van rozenolie.

De Rozenvallei ligt in het midden van Bulgarije, ingeklemd tussen twee bergketens. Het unieke klimaat met milde winters, hoge luchtvochtigheid en overvloedige ochtenddauw biedt ideale omstandigheden voor de Rosa Damascena. Die ochtenddauw is geen detail: de rozen worden bij zonsopgang geplukt, precies op het moment dat de dauw de rozenolie beschermt en het plukken makkelijker maakt.

En die olie is kostbaar. Voor één druppel rozenolie zijn meer dan 200 hand geplukte rozen nodig. Gemiddeld levert een kilo olie zo’n 5.000 kilo bloemen, voor biologische rozenolie zelfs 6.000 tot 7.000 kilo. Een hectare rozenstruiken levert per jaar ongeveer één kilo olie op. Dat legt meteen uit waarom rozenolie van origine zo duur is en waarom grote parfumhuizen hier al eeuwen hun grondstof vandaan halen.

Wanneer is het festival?

Het Rozenfestival in Kazanlak wordt jaarlijks georganiseerd, voor het eerst in 1903. Het hoogtepunt valt in het eerste weekend van juni. In 2026 zijn de hoofddagen van het 123e festival van 5 tot en met 7 juni.

Maar het festival begint al eerder. Bijna elk weekend van half mei tot begin juni kun je in een van de dorpen rondom Kazanlak een rozenpluk ritueel bijwonen. Die beginnen vroeg in de ochtend, rond 8 of 9 uur, want de rozen worden het liefst bij zonsopgang geplukt terwijl er nog dauw op zit.

Wat gebeurt er precies?

Het festival heeft twee smaken: het grote officiële feest in Kazanlak zelf, en de kleinere, authentiekere ceremonies in de omliggende dorpen.

De dorpen: het meest authentiek

In de dorpen rondom Kazanlak plukken dorpsbewoners in klederdracht de rozen, begeleidt door een paar muzikanten. Geen professionele dansers, gewoon mensen uit het dorp. Er zijn maar weinig toeristen en volop gelegenheid om te fotograferen. Oudere dames met rozenkransen om het hoofd zijn er ook bij. Er staan koekjes, drank en speciaal gebakken brood uitgestald. Het plukken, dansen en zingen duurt een paar uur.

Dit is het onderdeel dat wij hadden willen meemaken. Kleinschalig, echt en zonder de officiële poespas.

Het grote feest in Kazanlak

In Kazanlak zelf gaat het officiëler. Er is een openingsceremonie met autoriteiten uit binnen- en buitenland, en de rozenkoningin staat centraal. De Japanners zijn ruim vertegenwoordigd: busladingen worden aangevoerd.

Het hoogtepunt is een uitbundige parade waarin de rozenkoningin wordt geëerd: een verkozen eindexamenkandidaat van de plaatselijke middelbare school. De rozenkoningin glimlacht constant, knikt en zwaait als een echte koningin. Kleine meisjes gooien rozenblaadjes voor haar voeten als ze naar het podium loopt. De fontein verspreidt de geur van rozen.

Naast de parade zijn er concerten, bazaars, vuurwerk, wijnproeverijen, rozenpluk rituelen en veel meer, verspreid over Kazanlak en de omliggende dorpen.

Zelf rozen plukken

Je kunt deelnemen aan een rozenpluk ritueel. Je krijgt een schort en handschoenen, en plukt zij aan zij met de locals. Het klinkt toeristische, maar het is ook gewoon een goede manier om te begrijpen hoe arbeidsintensief dit is. Vroeg opstaan is daarvoor echt nodig: de rozen worden geplukt voor de zon hoog staat.

Het rozenolie-destilleerproces

In het dorpje Skobelevo, met een mooi aangelegde tuin en restaurant tussen de rozenvelden, kun je het hele destilleerproces meemaken: van roos tot olie. Je ziet hoe de bloemen worden verwerkt tot de kostbare olie die daarna de wereld overgaat.

Het Rozenmuseum

Het Rozenmuseum in Kazanlak legt het hele verhaal uit: van de geschiedenis van de rozenteelt tot het productieproces. Entree is €3,- per persoon. Klein maar goed: wij zijn er binnengelopen en het geeft echt context aan wat je buiten ziet.

Hoe druk is het?

Druk. Zeker tijdens het piekweekend met de parade. De lange optocht trekt duizenden mensen die getuige willen zijn. Accommodaties in Kazanlak zijn in de festivalweek snel volgeboekt. Reserveer ver van tevoren, zeker als je op het hoofdweekend wil zijn.

Wie het rustiger wil, gaat naar een rozenpluk ritueel in een van de kleinere dorpen op een doordeweekse dag. Minder mensen, meer sfeer, betere foto’s.

Praktisch

Kazanlak ligt in het midden van Bulgarije, op zo’n 200 km van de hoofdstad Sofia en van Burgas aan de kust. Met de auto ben je er in een paar uur. Er zijn ook bussen en treinen vanuit Sofia.

Vergeet het tolvignet niet: dat is verplicht op alle nationale wegen in Bulgarije en regel je vooraf online via bgtoll.bg. En betaal cash: bij het festival zelf, bij de dorpsmarkten en bij kleinere eetgelegenheden wordt vrijwel altijd contant betaald.

Het festival is gratis toegankelijk voor de meeste onderdelen. Sommige evenementen en het rozenpluk ritueel zijn betaald. Prijzen variëren en zijn op te vragen via de officiële festivalwebsite: rosefestivalkazanlak.com.

Waarom het de moeite waard is

We reden er dus net te vroeg doorheen. De velden waren er, de struiken ook. Maar het festival, de mensen in klederdracht, de geur van vers geplukte rozen in de ochtendlucht: dat hadden we gemist.

Dat laat iets achter. Niet iets groots, maar dat lichte gevoel van: dit willen we een keer goed meemaken. Niet als onderdeel van een drukke doorreis, maar als de reden om erheen te gaan.

Begin juni, een paar dagen Kazanlak. Dat staat op de lijst.

Lees ook mijn andere blogs over Bulgarije:

• 10 dingen om te doen in Bulgarije: van rozen tot brutalisme
• Buzludzha: het verlaten ruimteschip van het Bulgaarse communisme
• Plovdiv: de stad die je niet had verwacht, maar niet meer vergeet
• Bulgarije met de auto: wat je moet weten voor je vertrekt

Wil je een rondreis door Bulgarije laten uitdenken, eventueel rond het Rozenfestival? Bel me, dan denk ik met je mee. 06-20851033.