De medina’s van Marokko: wat elke oude stad anders maakt en wat overal hetzelfde is

Een medina is in elke Marokkaanse stad het oude, ommuurde hart. Smalle straatjes, poorten, kleine winkeltjes en een riad achter een onopvallende deur. Op papier lijken ze op elkaar. In het echt voelt elke medina anders.

Op twee reizen liep ik door zeven medina’s. Van Marrakech tot Tanger en van Meknes tot Essaouira. Soms was ik verliefd, soms dacht ik na een uur: dit had ik kunnen overslaan. Hier lees je wat ze gemeen hebben en wat ze zo verschillend maakt.

Wat overal hetzelfde is

In elke medina verdwaal je. Dat hoort erbij. Wij gebruikten maps.me, dat werkte hier beter dan Google. Daarmee kwamen we er elke keer toch weer uit. Loop je echt vast in een doodlopend straatje, volg dan de meeste mensen. Die lopen meestal naar een uitgang.

In elke medina vind je een Koranschool, en die zijn bijna altijd prachtig versierd met handgemaakte tegeltjes. In bijna geen enkele moskee mag je als niet-moslim naar binnen. Die laat je dus links liggen. Een uitzondering is de Hassan II moskee in Casablanca. In Fez gold dat ook voor het mausoleum.

In elke medina bieden mensen zich aan als gids. Soms is dat fijn, soms minder. Maak altijd vooraf duidelijk wat je wilt betalen, of dat je geen interesse hebt. Als je dat duidelijk zegt, laten ze je met rust. En overal geldt: neem contant geld mee. Met een pinpas of creditcard kom je in de oude stad niet ver.

Marrakech: druk, warm en vol leven

De medina van Marrakech is de drukste van allemaal. Scooters schieten langs, verkopers roepen en het is er vaak warm. Wij liepen er een foodtour met gids Fatima, struinden door de leermarkt en het aardewerk en sprongen geregeld opzij voor scooters. Het is intens, maar het is ook de medina waar het meest te beleven valt. Alles over die dag lees je in mijn blog over Marrakech.

Fez: het doolhof

Fez staat bekend als de medina waar iedereen verdwaalt. Met maps.me hadden we er bijna geen problemen. We lunchten op het dakterras van Clock Café, bezochten de Koranschool, liepen door de Blauwe Poort en dronken op het pleintje van de metaalbewerkers een verse jus d’orange.

De leerlooierijen zijn het bekendst, maar ze staan nauwelijks aangegeven. Na wat dwalen vonden we de beste plek om te kijken, en helemaal gratis. Ga bij het museum en de fontein het straatje links in, dan kom je er vanzelf. Op de terugweg lieten we ons bij een schapenleerlooierij een gids aanpraten. Hij liet ons een mooi fotoplekje zien en bracht ons naar een heuveltop voor de zonsondergang. Jammer dat hij aan het eind boos werd, omdat hij vond dat we hem te weinig hadden gegeven. Spreek dus vooraf een bedrag af.

Meknes: rustig en echt

Meknes was een verrassing. Hier word je met rust gelaten en kun je overal rustig rondkijken. We waren vrijwel de enige toeristen in ons deel van de medina. Je ziet mannen die houtsnijwerk met de hand maken en metaal bewerken, karren met fruit, brood en groente en heel veel kleine lokale winkeltjes. Echt terug in de tijd.

Meknes heeft veel stadsmuren. Soms ligt er tussen twee muren alleen een weg en een stoep, en dan duikt er ineens een poort op naar een wirwar van straatjes. Bij zonsondergang op het grote plein krioelt het van de mensen. Dan is de stad op haar mooist.

Eerlijk punt: de Koranschool en de oude stallen kosten elk zo’n 7 euro entree, en er is nauwelijks informatie. Mooi om te zien, maar je moet het zelf uitzoeken. Een gids voor 5 euro is niet nodig, je loopt er prima zelf rond. Ons mooiste moment was een eenvoudig restaurantje dat eigenlijk een huiskamer was, waar moeder een heerlijke Marokkaanse maaltijd kookte. Wel wat geduld hebben.

Chefchaouen: de blauwe

Chefchaouen is mijn favoriet. Klein, blauw en ontspannen. Hier word je niet opgejaagd. Je slingert gewoon door de straatjes, zoekt een dakterras op en maakt na elke bocht een nieuwe foto. Ik schreef er een aparte blog over.

Essaouira: wit, blauw en gezellig

In Essaouira zijn de huizen wit en blauw. De souk is gezellig druk, en minder chaotisch dan in Marrakech. Aan de haven zie je de verse vis binnenkomen en bij de vissouk kun je hem laten klaarmaken. Een fijne medina om na een dag op het strand doorheen te slenteren.

Tétouan en Sefrou mag je overslaan

Niet elke medina is het bezoeken waard. In Tétouan leek de tijd stil te staan. Geen toerist te bekennen, maar ook geen restaurant of café. Er zijn wat mooie oude gebouwen, en daarmee is alles gezegd. De stad is nog niet voorbereid op toeristen. Men spreekt er vooral Spaans en Arabisch, Engels kom je nauwelijks tegen. Wij sliepen er omdat we niet verder wilden rijden, maar deze plek kun je gerust overslaan.

In Sefrou wilden we de oude medina in, omdat de boekjes vertelden over mooie bruggetjes en water dat door de stad stroomt. Helaas was de medina dicht. Het was vrijdag, en dat is hier wat bij ons de zondag is. Er lag ook overal vuil en het zag er armoediger uit. Dat gaf geen fijn gevoel om rond te lopen.

En Tanger? Daar hadden we inmiddels genoeg medina’s gezien. We bezochten alleen het Kasbah museum, voor 20 dirham. Dat was voor ons genoeg.

Slapen in de medina: ja of nee?

Een riad in de medina is sfeervol en je loopt overal naartoe. Maar niet voor de hele reis. Je hebt vaak piepkleine badkamers, kleine donkere kamers en een heel gesleep met koffers. Onze kamer in Meknes had geen ramen. ’s Nachts was het pikdonker, maar ’s morgens ook, en je raakte het besef van tijd kwijt. In Tétouan bleek onze riad ook een hostel te zijn, met herrie in de gangen tot laat. Let daarop als er gedeelde kamers zijn.

Een hotel net naast de medina is ook helemaal goed. Wissel het af. En ga je met de auto, lees dan eerst mijn blog over zelf rijden in de Marokkaanse steden. Parkeren rond de medina is namelijk een verhaal apart.

Zeven medina’s, zeven keer anders. De ene wil je nooit meer uit, de andere loop je in een uur door. Twijfel je welke in jouw route passen? Vraag het me, ik weet inmiddels de weg.

Meer lezen over Marokko

Marokko met pubers: filmsets, quads en je eigen tajine in één week
Marrakech in één dag: foodtour, hamam en verdwalen in de medina
Chefchaouen: waarom de blauwe stad mijn favoriet is in Marokko
Vijf bijzondere stops in Marokko: van filmsets tot een tajine in de tuin
Filmlocaties in Marokko: van Gladiator en Game of Thrones tot James Bond
Tajine maken bij Younes en zijn moeder: de kookworkshop die mijn Marokkoreis won
Surfen in Marokko: wind in Essaouira, golven in Taghazout
Marokko zonder eindeloos rijden: vlieg heen naar de ene stad en terug vanuit de andere
Autorijden in Marokko: haarspeldbochten, ezels en veel politie langs de weg
Zelf rijden in de steden van Marokko: zo vind je een parkeerplek en houd je het hoofd koel
Politie in Marokko: waarom je ze overal ziet en hoe je reageert als je wordt aangehouden

Zelf naar Marokko?

Ik ben er twee keer geweest, van Marrakech tot Agadir en van Casablanca tot Tanger. Ik weet welke medina je niet mag missen en welke je rustig overslaat. Ik weet ook waar je de lekkerste tajine maakt en welke route je beter niet van je navigatie aanneemt. Wil je zelf rijden, met een chauffeur of juist heen naar de ene stad en terug vanuit de andere? Ik zoek het voor je uit en stel een reis samen die bij jullie past. Stuur me een berichtje, dan gaan we samen aan de slag.